محمد الريشهري

312

دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )

شرح العيون ، قول به تحريم را به اكثر اصحاب نسبت داده است . « 1 » محدّث نورى نيز اين قول را پذيرفته و بر آن ، استدلال كرده است . « 2 » 5 . جمع‌بندى با توجّه به داده‌هاى پيشين ، نكاتى را به اجمال بيان مىكنيم : يك . مراد از تسميه تأمّل در استعمال واژهء « اسم » در زبان عربى ، مشخّص مىكند كه گاه مراد از اين واژه ، نام خاصّ يا همان عَلَم است و قسيم كنيه و لقب قرار مىگيرد و گاه در معناى وسيع خود ، استعمال مىشود كه افزون بر عَلَم ، لقب و كنيه را نيز در برمىگيرد ؛ چرا كه در واقع ، هر اسم ، لقب و كنيه‌اى كه موجب شناساندن و شناخته شدن مسمّا گردد ، « اسم » ناميده مىشود . اكنون اين سؤال پديد مىآيد كه : احاديث نهى كننده از تسميه : « لا يُسَمَّى اسمُهُ » ، « 3 » ناظر به كدام يك از اين دو استعمال هستند ؟ ظاهراً بيشتر احاديث ، اشاره به اسم خاصّ امام عليه السلام را ممنوع شمرده‌اند ، چنان كه در بسيارى از متون ، لقب مشهور امام عليه السلام يعنى « مهدى » ذكر شده ؛ ولى از ذكر نام ايشان اجتناب شده است . حديث نبوى « المَهدِىُّ مِن وُلدِى ، اسمُهُ اسمى ؛ « 4 » مهدى از فرزندان من است . نامش نام من است » ، يكى از مشهورترين اين احاديث است كه در مصادر معتبر حديثى شيعه و اهل سنّت آمده است . در برخى از متون نيز به جاى نام امام عليه السلام وصفى مشهور همانند « الحجّة من آل محمّد » را براى ايشان ذكر كرده‌اند ، از جمله :

--> ( 1 ) . مستدرك الوسائل : ج 12 ص 288 . ( 2 ) . مستدرك الوسائل : ج 12 ص 286 . ( 3 ) . ر . ك : ص 296 ح 390 . ( 4 ) . ر . ك : ص 282 ح 369 .